Na czym polega zasada 3:1? Rusztowanie eksploatowane ma swoje wymagania
W ferworze prac remontowych instrukcja montażu i użytkowania (DTR) często ląduje na dnie skrzynki narzędziowej. To błąd. Powinniśmy wiedzieć, gdzie leży granica, po przekroczeniu której bezpieczna wysokość rusztowania zmienia się w ryzyko wywrócenia konstrukcji. Aby rusztowanie stało pewnie, musi zostać zachowany prawidłowy stosunek wysokości pomostu do szerokości podstawy konstrukcji. Im wyżej chcemy wejść, tym szersza musi być podstawa, aby punkt ciężkości nie spowodował wywrócenia wieży. Tutaj z pomocą przychodzą dwie „złote reguły”, które różnicują pracę na wysokości wewnątrz a na zewnątrz. Oto pierwsza z nich: zasada 3:1 – dla rusztowania wykorzystywanego na zewnątrz. Na otwartej przestrzeni wrogiem numer jeden jest wiatr. Nawet podmuch o niewielkiej sile działa na rusztowanie jak na żagiel – zwłaszcza jeśli zawieszone są na nim siatki ochronne lub banery. Dlatego zasada 3:1 dla rusztowania jest ważna: wysokość pomostu może wynosić maksymalnie 3-krotność szerokości podstawy. Oczywiście o ile instrukcja producenta nie mówi inaczej.
Zasada 4:1 – rusztowanie zyskuje większe możliwości wewnątrz budynków
Sytuacja zmienia się, gdy wyeliminujemy czynnik wiatru. W zamkniętych obiektach, takich jak hale produkcyjne czy magazyny, obowiązuje mniej rygorystyczna zasada 4:1. Rusztowanie – dzięki tej regule, może osiągnąć wysokość czterokrotnie większą od szerokości podstawy rusztowania. W praktyce oznacza to, że ta sama konstrukcja ustawiona wewnątrz budynku może bezpiecznie sięgać wyżej niż na zewnątrz, zachowując wymaganą stabilność bez konieczności kotwienia do ściany (oczywiście pod warunkiem stosowania balastu zgodnie z DTR). Ale i tu producenci rusztowań mogą w instrukcjach montażu oraz obsługi wskazywać na inne wytyczne.
Powyższe zasady to reguły inżynieryjne, które dają ogólne pojęcie o statyce. Jednak w świetle przepisów i zasad BHP przy pracy na wysokości, najważniejszym dokumentem jest norma PN-EN 1004-1 oraz oparta na niej wspomniana już instrukcja producenta. Nowoczesne, profesjonalne rusztowania jezdne STABILO czy też modele ProTec z naszej oferty, są projektowane tak, aby maksymalizować bezpieczeństwo. Norma precyzyjnie określa, kiedy konstrukcja jest samostateczna, a kiedy wymaga wsparcia. Jeśli maksymalna wysokość rusztowania bez kotwienia ma zostać przekroczona, musisz zastosować jedno z dwóch rozwiązań:
Poszerzyć podstawę (zmienić proporcje 3:1/4:1).
Dociążyć konstrukcję (obniżyć środek ciężkości).
Jak poprawić statykę? Zadbaj o podpory i balast
Kiedy wysokość robocza rośnie, sama rama rusztowania przestaje wystarczać. W naszych systemach stosujemy rozwiązania, które pozwalają pracować wyżej bez konieczności wiercenia w elewacji (kotwienia), o ile pozwalają na to warunki.
Podpory stabilizujące rusztowanie to nieocenione wsparcie w walce o stabilność rusztowania. Montaż bocznych podpór (często nazywanych „łapami”) drastycznie zwiększa efektywną szerokość podstawy. Dzięki nim zasada 3:1 i 4:1 jest zachowana nawet przy bardzo wysokich wieżach, ponieważ mianownik naszego ułamka (szerokość) rośnie.
Wskazówka: podpory muszą być sztywno połączone z ramą i zaparte o podłoże – luźna podpora nie pełni swojej funkcji!
Oto rozwiązanie numer dwa – ciężarki balastowe do rusztowania. Trzeba mieć świadomość, że samo poszerzenie podstawy niekiedy może okazać się niewystarczające. Wtedy należy sięgnąć po balastowanie rusztowania. Instrukcje (które załączamy do wszystkich modeli z oferty) zawierają precyzyjną tabelę z istotnymi informacjami. Ciężarki balastowe nakładane na belki jezdne lub ramy dociążają dolną strefę konstrukcji, przeciwdziałając siłom wywracającym. Pamiętaj: wiadro z wodą czy worki z gruzem to nie jest profesjonalny balast – nie zapewniają stałej wagi i stabilnego mocowania.
Jak NIE korzystać z rusztowania? Oto najczęstsze błędy
Nawet najlepsza stabilność rusztowania nie pomoże, jeśli zawiedzie czynnik ludzki. Zatem, jak nie korzystać z rusztowania? Oto lista grzechów, które najczęściej prowadzą do wypadków:
Przesuwanie konstrukcji z ludźmi znajdującymi się na górze – jest to kategorycznie zabronione. Środek ciężkości jest wtedy usytuowany wysoko, a najmniejsza nierówność podłoża (kabel, próg) może doprowadzić do katastrofy.
Ignorowanie wiatru – praca przy wietrze przekraczającym dopuszczalne normy (zazwyczaj powyżej 12 m/s) jest zabroniona.
Brak wypoziomowania – krzywo ustawiona podstawa sprawia, że na szczycie wieży odchylenie wynosi nawet kilkadziesiąt centymetrów.
Demontaż stabilizatorów, aby zmniejszyć wymiary sprzętu – jeśli zdejmujesz podpory stabilizujące, by wjechać w wąskie przejście, drastycznie naruszasz zasadę 3:1/4:1.
Eliminacja tych ryzykownych zachowań oraz ścisłe stosowanie się do wytycznych od producenta sprzętu to jedyny sposób, by w praktyce realizować zasady BHP przy pracy na wysokości.